Tarihçe Sayfası

İzmir'de Önemli Olaylar

    1768 yılında başlayan Osmanlı - Rus Savaşı'nda Rus donanmasının beklenmedik bir biçimde Ege Denizi'ne gelerek Çeşme önlerinde Osmanlı donanmasını yakması, büyük bir şaşkınlık yarattı. Ruslar daha öteye gidip İzmir Körfezi'ne giremediler.
   
18. Yüzyılda İzmir'de önemli olayları şöyle sıralayabiliriz: 1712 yılında İzmir'de meydana gelen veba salgılında 10 bin kişi ölmüş, 1717 yılında yeniden veba salgını baş göstermişti. Ekim 1723'te İzmir'de 60 evin yıkılmasına, 500 ölü verilmesine sebep olan deprem oldu, 1727 yılında Yeniçeriler ve Voyvoda arasında çatışma çıktı ve bu çatışmada Voyvoda öldürüldü. 1736 yılında Sarayköylü Sarıbey oğlu büyük bir kuvvet ile İzmir'e yürüyerek şehirden haraç aldı. Nisan 1736'da şiddetli bir deprem oldu.

    İlk Fabrika
    1740 yılında şimdiki Basmahane yöresinde çember ve yazma imal eden bir firmaya fabrika yapım içni verildi (Osmanlı İmparatorluğu yönetiminde, İzmir'de açılan ilk dokuma fabrikasıdır), 1740 yılında Kapitilasyonların Osmanlılar aleyhine tekrar düzenlenmesinde birçok yabancı İzmir'e gelerek yeleşmiş. 1750 yılında Dominiken Rahipleri İzmir'e gelerek yerleşti, 1762 yılında Ermenilerce, "Gezgin" adlı bir kitap basıldı (Şehirde bilinen ilk kitap), 1763 yılında Frenk mahallelerini tahrip eden büyük bir yangın oldu, ardından da 1764 yılında veba salgını baş gösterdi, 1770'de Osmanlı Donanması Ruslar tarafından Çeşme'de yakıldı (5-7 Temmuz), 1775 yılında Karaburun Voyvodası desteğinde Sağnacıklı Veli adındaki Bergama Voyvodası İzmir önlerine gelerek şehri tehdit etti, 1778'de (3-8 Temmuz) şiddetli deprem ve yangın sonucu şehrin tamamı tahrip oldu, 1795 yılında   Basmahane'de 500-600 işçi çalıştıran bir pamuk fabrikası açıldı, 1797'de (13-15) İzmir'de yangın ve kargaşalık başgösterdi, 15 Mart 1797'de Avusturyalılar'ın Paralı Körü mevkiindekurdukları bir sirkte, çıkan olay sonucu Venedikliler'e ait Sakız Han'ının yakılması ile çıkan büyük yangın ve yağma meydana geldi. (Türkler ve Zanta'lar arasında).   

  19. Yüzyıl İzmir tarihi çok hareketlidir. İç ve dış olayların İzmir'deki etkilerinin yanı sıra, Osmanlı İmparatorluğu'ndaki ilk tren yolunun İzmir'de hizmete girmesi, Gediz mecrası değiştirelerek körfezin dolmaktan kurtarılması, rıhtımın inşa edilmesi, yeni yollar yapılması, idadi, darülmuallimin ve sanayi okullarının, karma ticaret mahkemelerinin, kağıt imalethanelerinin açılması itfaiye kurulması, basın faaliyetlerinin genişlemesi ile resmi gazetenin yanı sıra, özel gazetelerin de çıkması, İzmir için sevindirici olaylardır.
    Bu yüzyılda Halil Rıfat Paşa, Mithat Paşa, Hasan Fehmi Paşa gibi valiler İzmir'in gelişmesine yardımcı olmuşlardır.

    19. Yüzyılda İzmir
   
19. Yüzyılda şehrin genel bölünüşü şöyleydi: 1811 yılında yapılan idari değişiklikte Sığla Sancağı yeni kurulan Aydın eyaletine bağlandı ve Aydın kenti merkez oldu.
    İzmir'in Aydın eyaletine merkez olması 22 Haziran 1850 tarihinde gerçekleşmiştir. 7 Kasım 1864 tarihli Viyalet Nizamnamesi ile merkezi yine İzmir olmak üzere 23 Mayıs 1867 tarihinde yeni Aydın vilayeti kuruldu. Bu vilayetin 4 sancağı vardı (İzmir, Aydın, Saruhan ve Menteşe). Merkez sancağının adı olan Sığla da İzmir olarak değiştirildi. Bu yeni kuruluşta İzmir Sancağı'na bağlı ilçeler, Bayındır, Çeşme, Menemen, Ödemiş, Tire ve Urla'ydı. Bu tarihte İzmir Sancağı içinde 8 ilçe, 9 bucak ve 702 köy yer almaktaydı. 1890 yılında yapılan idari değişikliklerle temelde örgüt aynı kalmakla birlikte, bazı ilçe ve bucaklar el değiştirdi. Ayrıca 1883 yılında Karşıyaka adlı yerde Tatar Muhacirleri gelerek yerleştiler ve bunların kurdukları köyün adına "Feyziyye" denildi.
    1890 yılında İzmir Merkez Sancağı'nın 10 ilçesi, 19 bucağı, 704 köyü vardı. 1893 yılında Çeşme'ye bağlı Yeninahiye adlı bucağın kurulması ile İzmir 10 ilçe, 20 bucak ve 675 köyü kapsar hale geldi.

    İsyan Hazırlığı
   
İzmir'i Yunan isyanıyla Kavalalı Mehmed Ali Paşa'nın isyanı da etkilemiştir. Yunanistan'ın bağımsızlığını sağlamak için kurulan Etniki Eteria Cemiyeti'nin İzmir'de bir şubesi vardı. Görünüşte bir kültür cemiyeti olan Etniki Eteria, aslında tam bir ihtilalci teşekküldü. 1820 - 1821 yıllarında Rumların daha önce yaşadığı yerlerde büyük ayaklanmalar çıkmasına sebep olmuştur. Bu isyanlardan biri de Sisam'da çıktı. Sisam'lı korsanlar İzmir dolaylarına sarkarak, halkın güvenliğini tehdit etmeye başladılar. İzmir'de bu isyanlara karşı gerekli önlemler alınmış, şehirde gönüllü birlikler oluşturulmuştur.