İZMİR İBADET YERLERİ

HİSARÖNÜ CAMİİ
16. yüzyılın sonlarında yapılan camii kayıtlara 1592 ve 1598 olarak iki farklı şekilde geçirilmiştir. Ortasında merkezi büyük bir kubbe ile iki yanda uzunlamasına üçer büyük kubbesi vardır. Daha geride de üç küçük kubbesi bulunmaktadır. Son cemaat yeri yedi kubbeli bir revaktan oluşmaktadır. Meydana bakan şadırvanı bulunan camii 1813, 1881, 1927 ve 1980 yıllarında onarım görmüştür. Güneyden ve batıdan payanda kemerleri ve duvarla desteklenmiştir. Osmanlı süsleme sanatının güzel örneklerine sahip olup, kentin en büyük ve merkez camiidir.

KESTANE PAZARI CAMİİ
Kemeratı’nın en ilgi çekici yerlerinden birisidir. Kare planlı ana kubbeyi destekleyen dört kubbeli Kestane Camii 1677 yılında yapılmıştır. Güzel mihrabının Selçuk’taki İsa Bey Cami’nden getirildiği sanılmaktadır. Kitabesi giriş kapısının üzerindedir.

SALEPÇİOĞLU CAMİİ
Son derece zarif bir yapı tarzına sahip olan camii, Salepçioğlu sokağında bulunmaktadır. 1906 yılında Salepçizade Hacı Ahmet Efendi tarafından İzmir'in en büyük kubbeli camisi olarak yaptırılan camii, ince yapılı, zarif bir minareye sahiptir. Caminin dış duvarları mermer ve yeşil taşlarla kaplanmıştır. Büyük kubbesi altın varakla işlenmiş olan caminin son cemaat yerinde üç kubbesi bulunmaktadır. İzmir'in en nadide camileri arasında yer almaktadır.

ŞADIRVAN CAMİİ
Ünlü Türk gezgini Evliya Çelebi’ ye göre caminin yapılış tarihi 1636’ dır. Camii 1815 yılında onarım görmüştür. Adı yan tarafında ve altında bulunan şadırvandan gelmektedir. Doğu yönünde tek şerefeli minaresi, batı yönünde de kütüphanesi vardır.

BAŞDURAK CAMİİ
Anafartalar Caddesi’ndeki camii 1652 yılında yapılmış, 1894 yılında onarım görmüş, yakın zamanlarda da restore edilmiştir. Son cemaat yeri camekanlı olan caminin minberi mermerdendir.

KEMERALTI CAMİİ
Anafartalar Caddesi kenarında zamanın iç limanında yer alan caminin 18. yüzyılda yapıldığı düşünülmektedir. 1774 ve 1892 yıllarında onarım görmüştür. Medrese, kütüphane ve sebili ile bir külliye oluşturan camii tek kubbelidir.

YALI (KONAK) CAMİİ
Konak Meydanında, çinileri ve sekizgen planıyla dikkatleri çeken, İzmir'in en zarif camilerinden Yalı (Konak) Camii, Mehmet Paşa kızı Ayşe Hanım tarafından 1755 yılında yaptırılmış, I.Dünya Savaşı'nda onarılmıştır. Dışı Kütahya çinileri ile kaplı olan caminin 1964'de geçirdiği onarımdan sonra yalnız kapı ve pencere kenarlarında çiniler bırakılmıştır. Klasik Osmanlı mimarisi tarzında tek kubbeli ve tek minareli şirin bir yapıdır. Sekizgen planlı caminin mimarisinde kesme taş kullanılmıştır.

KURŞUNLU CAMİİ
Namazgah Meydanı’ndaki camii, kentin en eski camilerinden olup, Yavuz Sultan Selim tarafından yaptırıldığı sanılmaktadır. Önünde küçük avluda ezan okunması için yapılan 3m. yükseklikte bir platform vardır. Ana mekanın üzerindeki ahşap çatısı, kiremitle örtülüdür.

FAİKPAŞA CAMİİ
16. yüzyıl başlarında yapılmış olan camii 1842 yılında onarım görmüştür. 965 ve 967. sokaklardaki caminin kagir kubbesi kurşunla kaplıdır.

ŞEYH CAMİİ
964-961 sokaklar arasında olup, adını yanındaki türbede yatan Aziz Mahmud Hüdai Efendinin halifelerinden ve Halvetiye tarikatından Şeyh Mustafa Efendi'den almaktadır. Evliya Çelebi bu camiden bahsetmekte ve bu zatın o zaman sağ olduğunu söylemektedir. Camiinin 17. yüzyılın ortalarında yapılmış olduğu tahmin edilmektedir. Evliya Çelebi zamanında kiremitli olan camii 1809 yılında tamir edilmiştir. 

FETTAH CAMİİ
1297 ve 1298. sokakların köşesinde olup 17. yüzyılda yapıldığı tahmin edilmektedir. Evliya Çelebi "Abdülfettah Çavuş" dediği bu camiden "Kiremitli Amma Mamur" olarak bahseder. 1843 ve 1861 yıllarında tamir görmüştür. Son şeklini yakın zamanlarda almıştır.

HATUNİYE CAMİİ
Anafartalar Caddesi'nde 17. yüzyıla ait yapıyı Yusuf Çavuş oğlu Ahmet Ağa'nın annesi Tayyibe Hatun'un yaptırdığı bilinmektedir. Caminin ilk bölümünde ana mekânı örten kubbe 12 köşeli kasnağa oturmaktadır. Sonradan camiye bir bölüm daha eklenmiş, kemerlerle ana mekâna bağlanmıştır.

ALİAĞA CAMİİ
1672'de Gediz Ali Ağa tarafından yaptırılmış olan camii, kare planlı ve sekiz köşeli ahşap sütunların üzerinde tek kubbelidir. Sütun başlıklarının altın yaldız süslemeleri ve kubbenin kalem işleri 19. yüzyıldandır.

İKİ ÇEŞMELİK CAMİİ

İkiçeşmelik semtinde, 1893 yılında yapılan caminin ana mekânı, iki ayak ve dört sütuna dayanan kubbe ile örtülüdür. Kubbe, kalem işiyle bezelidir. Doğusunda küçük bir avlu bulunmaktadır.

ÇORAKKAPI CAMİİ
Basmahane Garı karşısında yer alan camii, 1747 yılında yaptırılmıştır. Ana mekân, sekizgen kasnağa oturan tek kubbe ile örtülüdür. Yanlarda üçer kubbeli mekânlarla genişletilmiştir. Minberi mermer, minaresi kesme taştandır.

Kiliseler

SAİNT POLİKARP (POLYCARPE) KİLİSESİ

Necatibey Bulvarı üzerindeki İzmir’in en eski kilisesi Aziz Yuhanna’nın ilk öğrencilerinden olan Aziz Polikarp’a adanmıştır. Romalı yöneticilerin inancından vazgeçirmek için çok baskı yapmalarına rağmen Polikarp inancından vazgeçmemiş bunun üzerine 23 Şubat 155’de Kadifekale eteklerindeki Roma Stadyumu’nda yakılarak öldürülmüştür. Adı verilen bugünkü kilise 1625 yılında Sultan Süleyman’ın izni ile yapılmıştır.

SAİNT JEAN KİLİSESİ
Alsancak Garı’nın karşısındaki kilise Anglikan mezhebine aittir. 7 Nisan 1902’de ibadete açılmış ve İncil yazarı Saint Jean’e adanmıştır.

SAİNT JOHN DOM KATEDRALİ
Şehit Nevres Bulvarı üzerindeki kilisenin yapımına 1862’de başlanmış 1874’de ibadete açılmıştır. Dönemin Osmanlı Padişahı Sultan Abdülaziz kilisenin yapımı için büyük miktarda altın bağışlamıştır. Kilise halen hem katolik hem de protestan Amerikalılar tarafından kullanılmaktadır.

SANTA MARİA KİLİSESİ
Halit Ziya Bulvarı’ndaki kilise İtalyan Katolik Kilisesi olup Fransisken rahipler görev yapmaktadır.

NOTRE DAME DE ST. HOLY ROSARY KİLİSESİ

Alsancak semtinde 1481 numaralı sokakta bulunmaktadır.

AYA FOTİNİ
1793 yılında ibadete açılan kilise Alsancak 1374 sokakta bulunmaktadır.

NOTRE DAME LOURDES KATOLİK KİLİSESİ
Göztepe Semti’nde 81. sokakta yer alan kilise yapısal özelliklerini hala korumakta olup, hatta bulunduğu sokak hala halk arasında “Kilise Sokağı” adı ile anılmaktadır.

ST. JOHN BAPTİST KİLİSESİ
Kemalpaşa Caddesi 15 numarada bulunan ve yıl boyunca açık olan kilise ziyaret edilebilmektedir.

SANTA MARIA KATOLİK KİLİSESİ 
Bornova Cumhuriyet Meydanı’nda Kars İlköğretim Okulu yakınındaki kilisenin yapım tarihi 1797’dir. Franciscan Mezhebi’nce inşa edilen yapı, Bizans tarzında olup, günümüzde de ibadete açıktır. 1832 yılında küçük bir restorasyon gören kilise orijinalliğini korumaktadır. Bahçesindeki mezarlık da koruma altındadır.

ST. HELEN KATOLİK KİLİSESİ
Bir zamanlar "Kordelya" olarak bilinen Karşıyaka'daki St. Helen Kilisesi, Karşıyaka'nın ilk Katolik Kilisesi olup yapımı 1904 yılında tamamlanmıştır. St.Helen Kilisesi'nin planını çizen ve yapı işini idare eden mimar, Konak Saat Kulesi'nin ve St. Polycarp Kilisesi'nin ünlü kemerini çizen Raymond Pere’dir. 1968 yılında kilisenin iç mimarisi yenilenmiş bu yapılırken de özellikle tarihi dokunun korunmasına dikkat edilmiştir.
Dış cephesinde ise bugüne kadar hiçbir değişiklik yapılmamıştır. Kilisenin dış mimarisindeki usta işçilik, içinde bir sanata dönüşmektedir. Neogotik yapıdaki pencerelerde, Fransız aziz ve azizelerin vitrayları, duvarlarında ise Hz. İsa'nın yaşamını tasvir eden kabartmalar bulunmaktadır. Yine azize Helen ve Aziz Konstantin’in mermer heykelleri kilisenin dört köşesine yerleştirilmiştir.

PROTESTAN KİLİSESİ
1838 yılında yapılmış bir Protestan İngiliz kilisesidir. 1961 yılında Buca Belediyesi’ne devredilmiştir. Haç planlı kilisenin neogotik pencerelerindeki değerli cam vitraylar devirden sonra Alsancak’taki St. John Evengelist Kilisesi’ne nakledilmiştir. Kilise belediye tarafından kültür ve sanat etkinlikleri için kullanıldığı uzunca süreden sonra 2001 yılında yeniden kilise olarak kullanılmak üzere cemaate devredilmiştir.

Sinagoglar

BETH İSRAİL SİNAGOGU

Mithatpaşa Caddesi üzerinde 265 numarada bulunan sinagog Osmanlı Sultanı II. Abdülhamit’in fermanı ile Karataş semtinde yapılmıştır. 1905 yılında yapımına başlanıp 1907 yılında ibadete açılmıştır. 1200 altın liraya mal olan sinagog İzmir’deki en büyük Musevi ibadethanesidir. İzmirli Musevilerin nikah törenleri de burada yapılmaktadır.

SHAAR ASHAMAYAN SİNAGOGU
Musevi cemaate ait sinagog Alsancak’ta 1390 numaralı sokakta bulunmaktadır.

BİKUR HOLİM SİNAGOGU
İkiçeşmelik Caddesi'nde bulunan Bikur Holim Sinagog'u ilk kez İzmir'de yaşayan Hollanda asıllı Salomon de Ciaves tarafından yaptırılmıştır. Şehri kavuran bir yangında (1772) yok olan bu ilk sinagogun yerine yenisi 1800 yılında Manuel de Ciaves tarafından yaptırılmıştır. Bugün İzmir'in en güzel sinagogu olan Bikur Holim o günlerdeki görüntüsünü günümüzde de korumaktadır.
Günümüzde Havra Sokağı ve İkiçeşmelik civarında 6 sinagog daha bulunmaktadır. Bunların pek çoğu cemaat azlığı nedeniyle kullanılmamakta olup yine de varlıklarını korumaktadırlar. Bir dönem Yahudi nüfusun yoğun olarak yaşadığı yöre inanç turizmi açısından Musevilerce ziyarette tercih edilen bir yöredir. Bu sinagoglar ve bulundukları yerler aşağıda belirtilmektedir:
Sinyora (Giveret ) Sinagogu 927 Sokak No: 7,
Şalom Sinagogu 927 Sokak No: 38,
Algazi Sinagogu 927 Sokak No: 8,
Etz Haim Sinagogu 937 Sokak No: 5,
Hevra Sinagogu 927 Sokak No: 4/17,
Beth İlel Sinagogu 920 Sokak No: 23,